نسخه مناسب چاپ
نویسنده: 
رحيم بني سعيد

فصل دوم

زينت

از جمله واژه‌هايي كه در آيات حجاب بكار رفته و بازشناسي دقيق مفهوم و مصداق آن در تعيين حد و پوشش نقش اساسي دارد واژه زينت است. زينت بي‌گمان به معناي زيبايي است و در مقابل «شين» به معناي زشتي و ننگ و رسوائي. اينك از كهن‌ترين متن لغوي شروع مي‌كنيم:

خليل بن احمد فراهيدي مي‌گويد

الذَينُ نَقيضُ الشَين... و الزينه، جامعٌ لكُلِّ ما يُتَزيَّنُ بِه. زيبايي نقيض زشتي است ...و زينت هر آنچه را كه به واسطه آن آراسته شود در بر دارد. سخن وي نشانگر آن است كه زينت مطلق زيبايي و آرايه است، هر آنچه با آن آراسته مي‌شود و تزيين مي‌گردد در مصباح المنير و قاموس المحيط نيز زينت و زيبايي در مقابل زشتي قرار داده شده است.

آقاي مصطفوي پس از نقل اقوال لغويان نوشته است:

روشن شد كه حقيقت زينت عبارت است از: نيكويي در ظاهر هر چيز است خواه عرضي يا ذاتي باشد پس زينت در زن هر آن چيزي است كه از زيبايي‌ها و نيكويي‌هايش آشكار مي‌شود. (۱۷)

زينت طبيعي يا اكتسابي؟

در تبيين ابعاد زينت، توجه به اين نكته ضروري است كه واژه زينت براساس آنچه در بخش واژه شناسي روشن شد، به طور مطلق زينت اكتسابي و طبيعي را شامل مي‌شود.

فخر رازي در اين زمينه مي‌نويسد:

بدان! زينت نامي است كه بر زيبايي‌ها مخلوق كه خداوند آفريده و همين‌طور به آنچه انسان به وسيله‌ي آن‌ها آراسته و مزين مي‌شود مثل لباس و زيور و ... اطلاق مي‌شود. اما كساني كه زينت را صرفاً زينت اكتسابي مي‌دانند دليل استواري براي ادعايشان ندارند. حال كه زينت شامل زينت‌هاي اكتسابي و طبيعي هر دو مي‌شود. آيا زن را مأمور مي‌كند كه زينت‌هايش را بپوشاند و زينتش را در مقابل چشمان نامحرم ننهد. (۱۸)
زمخشري مي‌گويد: زينت عبارت از چيزهايي است كه زن خود را بدان ها مي‌آرايد از قبيل: طلاآلات- سرمه خضاب كه آشكاركردنش مانع ندارد اما زينت‌هاي باطن مثل دست و پاي برنجن، بازوبند، گردنبند، تاج كمربند و گوشواره كه بايد پوشانيده شود. (۱۹)

معناي زينت

۱- زينتي كه به خودي خود (از آن نظر كه زينت است) واجب است پوشانده شود. ۲- زينتي كه نشان‌دادن آن به غير از زوج حرام است. دسته‌اي از روايات سؤال از قسم اول زينت مي‌كنند مثل: رواي گويد از حضرت صادق (ع) سؤال كردم از معناي اما قول خداوند عزوجل وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا حضرت (ع) فرمودند: انگشتر، دستبند و النگو است. (۲۰) اما روايتي از قسم ثاني زينت در اين آيه كريمه سؤال مي‌كند عبارت است از صحيحه فضيل كه در آن سؤال از ذراعين زن مي‌كند كه آيا اين دو از همان زينتي است كه خداي عزوجل فرمود: «وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا لِبُعُولَتِهِنَّ» پس حضرت در جواب فرمودند: بله، لذا اين روايت دلالت مي‌كند بر حرمت اظهار و نشان‌دادن ذراعين زن به غير از زوج است. (۲۱) مراد از زينت در آيه‌ي ۳۱ سوره نور اين است كه: در موضوعات شرعي اگر از شرع مقدس اسلام چيزي درباره‌ي زينت نرسيده باشد بايد به عرف مردم رجوع شود بايد آنان بگويند زينت چيست؟ در هر زماني و مكاني زينت تفاوت مي‌كند. آن‌چه را كه عرف حكم كند همان زينت محسوب مي‌شود مثلاً در روايت است كه سرمه چشم و انگشتر زينت حساب مي‌شود.

منظور از إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا در آيه ۳۱ نور چيست؟

طبق آنچه در برخي احاديث آمده مقصود از «إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا» وجه (صورت) و كفين (دو دست تا مچ) مي‌باشد و در بعضي روايات «ظاهر القدمين» (روي پاها) را نيز اضافه كرده‌اند. (۲۲) زنان بايد خود پاسدار عفت جامعه‌ي خويش باشند زيرا هركسي با رشد عقلي خويش مي‌داند كه حكم حجاب، زينت و پوشيدگي براي حفظ عفت و احترام زنان است. زيرا خودنمايي زنان در كوچه و بازار باعث تحريكات جوانان شده مفسده‌ي آن گريبانگير صنف زن است. درست است كه جلوه‌گري و دلربايي نوعي لذت‌جويي است ولي فساد و نابساماني جامعه هم يكنوع دلهره و شكنجه‌ي روحي است و معلوم است كه گشاده‌رويي و خود نمايي زنان گذشته از معصيت و نافرماني خداي تعالي براي بعضي افراد جامعه بدون آفت و فساد اخلاق نيست و چون خود نمايي جزو ذات و طبيعت زن است، حكم حجاب و حفاظت عفت جامعه نيز به عهده‌ي زنان است. نديديد كه دشمنان دين خدا و انسانيت كه مدعي بي‌حجابي شدند چه صحنه‌هاي شرم‌آور و غيرانساني به وجود آوردند و معناي انسانيت را لگدمال كردند و به‌طوري كه اجازه‌ي يك صلوات فرستادن را نداشتند و طرفداران دين خدا به زير شكنجه‌هاي دژخيمان خوك صفت جان مي‌دادند و كسي را ياراي اظهار حيات نبود. ما بايد به جايي برسيم كه خود را از حياء و حجاب و عفت جامعه را تشخيص دهيم. (۲۳)

فصل سوم

جلباب

براي جلباب دو معنا ذكر شده است:
۱- پوششي كه سر و گردن و بالاتنه را مي‌پوشاند (مقنعه)
۲- چيزي كه تمام بدن را بپوشاند (چادر) بنابراين مي‌توان گفت كه جلباب منحصراً بر چادر دلالت دارد. ولي اگر كسي بتواند به شكل صحيح از چادر استفاده كند، مسلماً چادر حجاب برتر است زيرا حكمت‌هاي حجاب در چادر بيشتر يافت مي‌شود گرچه پوشيدن چادر واجب نيست ولي چون به مقنعه اشاره شده در پوشش بايد حتماً زيرگلو و شانه‌ها پوشيده باشد. براي همين اگر چادر پوشيده نمي‌شود بايد مقنعه به سر كرد يا حتي روسري كه شانه‌ها و سينه‌ها را بپوشاند. حجاب منحصر در چادر و حتي مانتو نيست، بلكه هر لباسي كه غير از وجه كفين (دست‌ها تا مچ) را بپوشاند و موجب تحريك و جلب توجه نامحرم نگردد كافي است ولي بايد توجه داشت كه همان‌طور كه بقيه واجبات داراي مراتب مختلفي مي‌باشد حجاب نيز داراي مراتب خوب، متوسط و خوب‌تر است و چادر حجاب برتر بانوان محسوب مي‌گردد. (۲۴)

دزي، مستشرقي كه تتبع قابل‌توجه در لباس‌ها و پوشش‌هاي مسلمانان انجام داده است و مي‌نويسد:

جلباب، به معناي چادر بزرگي كه در شرق، زنان هنگام بيرون‌شدن از خانه سر تا پاي خود را با آن مي‌پوشانند جوهري نيز جلباب را ملحفه معنا مي‌كند كه در حقيقت همان ازار است. به قول قاموس اين كلم

دیدگاه ها

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.