نسخه مناسب چاپ
نویسنده: 

اگرچه بهره گيري از روزه به عنوان يكي از شاخه هاي طب آلترنيتيو، شيوهٔ نسبتاً جديدي است كه به تازگي در اكثر جوامع غربي پذيرفته شده، اما روزه از ديرباز مورد توجه بوده و از آن در متون بسياري از قبيل قرآن، انجيل، كتاب هاي چين باستان و يونان، بسيار ياد شده است. بنابر سوابق ذكر شده در تاريخ، مردم روزه را به عنوان بخشي از آئين مذهبي، روشي براي اظهار اندوه و اعتراض هاي سياسي به كار مي گرفته اند.
يكي از اولين پزشكاني كه طرفدار روزه و روزه درماني شد؛ اسياك جيرينگ از ايالات متحده آمريكا بود. وي روش استفاده از قرص را در درمان بيماري هاي خاص رد كرد و شيوه اي درماني را كه شامل روزه هاي دوره اي، رژيم گياه خواري، آب مطلق، حرارت خورشيد، هواي پاكيزه، ورزش و استراحت بود، برگزيد. روش او به عنوان يك نظام بهداشتي طبيعي شناخته شده است.
معروف ترين پزشك روزه درماني معاصر (۱۸۹۵ - ۱۹۸۵) هربرت ام شلتون، متخصص درمان طبيعي، نوعي روزه كامل (فقط آب) را در اواخر سال ۱۹۲۰ رواج داد. شلتون در سال ۱۹۲۸ مدرسه سلامتي خود را بنيان نهاد، و در سال ۱۹۴۸ بر تاسيس انجمن بهداشت طبيعي آمريكايي براي ترويج هر چه بيشتر روزه، كمك كرد.
در سال ۱۹۷۸ وي شاخه اي در علم پزشكي بنا نهاد، كه امروزه به عنوان انجمن بين المللي پزشكان علم بهداشت (IAHP) معروف است. اين سازمان نتايج تحقيقاتش را در مورد روزه منتشر كرده، و تجويز روزه درماني را براي پزشكان در زمينه بيماري هاي استخوان، كايروپراكتيك و درمان طبيعي توصيه نموده است.

● چگونگي عملكرد روزه
روزه پرهيز از هر نوع غذا و نوشيدني (به جز آب) براي يك دوره محدود زماني، به منظور حفظ، بهبود سلامتي يا درمان بيماري هاي خاص مي باشد. روزه آب نوعي متفاوت و رايج در روزه است كه در آن پرهيز از هر نوع غذا و نوشيدني به جز آب، آب سبزيجات و آب ميوه رعايت مي شود. يك روزه متعادل ميزان كمي غذا از قبيل ميوه هاي نارس و سبزيجات بخارپز را شامل مي شود. برخي از روزه گيران و طرفداران اين امر، موارد ديگري را براي تعديل هر چه بيشتر روزه به آن اضافه كرده اند، مانند آش سبزيجات، چاي گياهي و مكمل هاي غذايي.
اغلب تحقيقات در مورد ارزش درماني روزه به اين نتيجه رسيده اند، كه روش « آب درماني» و يا به طور كلي استفاده از آب به تنهايي، بيشتر جوابگو است.
روزه كوتاه مي تواند از يك تا سه روز به طول بيانجامد كه اغلب مدت آن براي بيشتر افراد قابل تحمل است. روزه طولاني (بيش از سه روز) بايد تحت نظر پزشك بوده و ترجيحاً براي درمان باشد.
منتقدين اغلب روزه درماني را با گرسنگي اشتباه مي گيرند. در روزه، بافت هاي غيرضروري بدن همانند چربي ها سوخت مي شوند. گرسنگي زماني آغاز مي شود كه بدن ذخيرهٔ چربي اش را تمام كرده و شروع به سوخت ارگان هاي طبيعي (حياتي) بدن مي كند.
اساساً بدن، براي حفظ منابع انرژي زا، تغييرات بسياري در متابوليسم متحمل شده، و به كاركرد با همان ميزان كارآيي ادامه مي دهد. براي مثال بدون درنظر گرفتن طول روزه هاي قبل سطح قند در خون ثابت مي ماند. در اوايل روزه، بدن علاوه بر توليد قند، ذخيره هايش را از طريق كبد آزاد مي كند. بدن بعد از چند روز، تري گليسريد را از سلول هاي چربي آزاد مي كند. اين تري گليسريد هاي اكسيد شده، اسيد هايي را شكل مي دهند كه كنتون نام دارد، و براي توليد انرژي به مصرف مي رسد. تمامي اين تغييرات، متابوليسم بدن را تا حد ۷۵ درصد از ميزان طبيعي كاهش مي دهد. به همين علت است كه در طول روزه استراحت، توصيه مي گردد.

● روزه هاي كوتاه مدت
اگر كسي مي خواهد براي يك تا سه روزه بگيرد، بهتر است به شيوه اي عمل كند تا به سلامتي او لطمه اي وارد نشود. در صورت باردار بودن يا شيردهي بهتر است از روزه پرهيز كرد. و اگر قصد امتحان روزه طولاني دارد (بيش از سه روز)، بهتر است اين كار را زير نظر پزشك انجام دهد. در صورت عدم تمايل به داشتن پزشك ناظر، در مراحل اوليه مي توان از متخصصان درمان طبيعي، كارشناسان تغذيه و كارشناسان رژيم غذايي بهره گرفت.
قبل از اقدام به روزه سابقه پزشكي فرد بايد كاملاً مورد مطالعه قرار گيرد، از او معاينه به عمل آمده و آزمايش هايي انجام دهد تا مطمئن شود بدنش براي روزه آماده است. فرد مي تواند با خوردن غذاهاي گياهي سبك، ميوه هاي خام و سبزيجات بخارپز شده خود را براي روزه آماده كند.
در طول مدت روزه، وي بايد آب زياد مصرف كرده و در صورت داشتن روزه طولاني، از آب ميوه هاي اسيدي پرهيزكند. همچنين بهتر است در روزه از چاي گياهي استفاده كند. طريقه شكستن روزه نيز بسيار مهم است. همان طور كه روزه با غذايي سبك آغاز مي شود؛ با غذايي سبك نيز بايد شكسته شود. براي شكستن روزه بهتر است از ميوه جات و سبزيجات استفاده كرد. خوردن غذاي زياد ممكن است در به كار انداختن سيستم بدن مشكل ايجاد كند.
در ابتداي روزه، فرد احساس مي كند انرژي اش را از دست مي دهد. و يا ممكن است گرسنگي اش منجر به سردرد، سرگيجه، تهوع و تحريك پذيري سريع شود. با گذشت زمان فرد آرامش بيشتري مي يابد، و حتي حسي از يك نوع سلامتي خاص را تجربه مي كند.
در هنگام روزه سيستم خواب بدن نيز ممكن است مختل گردد. اما پرواضح است كه خواب سبك شب، مي تواند نويد چرت خوب روزانه را بدهد. علاوه براين، در اين زمان زبان پرزدار، يا به عبارتي باردار است. همين امر باعث مي شود، سيستم تنفسي با مشكل مواجه شود. براي تخفيف بروز اين علايم، بهتر است فرد دهان خود را با آب خالي يا آب ليمو شستشو دهد. و در صورت احساس هر نوع سرگيجه، تهوع شديد، درد دست و پا، اختلالات بينايي و شنوايي، بهتر است با پزشك ناظر تماس بگيرد.
هيچ گاه نبايد انتظار داشت كه روزه دار مناسبت هاي معمول و روز مره خود را در طول مدت روزه داشته باشد. اگر در روزهاي آخر هفته روزه مي گيرد، بهتر است در خانه بماند، و از ورزش هايي مانند پياده روي هاي كوتاه، ورزش هاي كششي، يوگا و تاي چي بهره گيرد. بهترين حالت گذراندن وقت در زمان روزه داري عبارت است از: مديتيشن، خواب نيم روز (چرت)، خواندن كتاب و گوش دادن به موسيقي.
فوايد روزه درماني براي نخستين بار در اواخر قرن نوزدهم منتشر شد. تا آن زمان مقالاتي در مجلات پزشكي در ايالات متحده آمريكا و اروپا به چاپ مي رسيد كه نتايج مثبت روزهٔ تحت نظر را، در درمان بيماري هاي گوناگون شامل: چاقي، بيماري هاي قلب و عروق و آلرژي ها ارائه كرد.

● چگونه روزه برسلامتي تاثير مي گذارد
در صورت وجود يك بيماري مزمن و اعتقاد به روزه به عنوان يك درمان طبيعي، بهتر است به پزشك تغذيه يا درمانگر طبيعي مراجعه كنيد.
شواهد بسيار كمي مبني بر عدم تاثير روزه برافراد سالم داريم. به صورتي كه حتي پزشكان طبيعت درمان نيز روزه را وسيله اي درماني براي تزكيه درون توصيه كرده اند. علاوه براين روزه به عنوان يك عامل سم زدا شناخته شده است. روزه هاي دوره اي و درمان هاي طبيعي به عملكرد ارگان هايي مثل دستگاه گوارش، پوست، كبد و كليه براي دفع سموم بدن كمك مي كند.
جاي تعجب نيست، تعريفي كه متخصصان درمان طبيعي از سم ارائه مي دهند به طور طبيعي شامل بسياري از داروهاي رايج مي شود . دو گروهي كه زيرمشمول اين تعريف قرار مي گيرند عبارتند از: گروه فلزات سنگين (سرب، كادميوم، جيوه) و تركيبات شيميايي (حشره كش ها، علف كش ها، حلال ها) كه علايم سمي بيشتري از خود بروز مي دهند. اما متخصصان درمان طبيعي اين حوزه را گسترش داده و به آن برخي افزودني هاي غذايي، مواد مخدر، سيگار، داروهاي اعصاب، الكل و موادي كه باكتري توليد كرده و فعل و انفعالات شيميايي روده را تحريك مي كند، اضافه كرده اند.
علاوه بر اين، به كارگيري روزه در تزكيه نفس بسيار موثر است. افراد سالم بي شماري روزه را روشي مفيد در ترك عادات خوردن در مصرف غذاهاي ناسالم مي دانند. روزه كمتر از سه روز مي تواند آغازي باشد براي يك رژيم غذايي خوب، براي مثال تبديل يك رژيم غذايي گوشتي به گياهي.
همچنين روزه مي تواند عامل موثري براي شروع يك رژيم كم كالري باشد. البته گرسنگي ناشي از روزه مي تواند بعضي از مردم را به زياده روي در خوردن غذا هدايت كند.
به اين دليل كه روزه در آموزش طب سنتي گنجانده نشده، تعداد پزشكاني كه از اين درمان استفاده مي كنند بسيار كم هستند. يك پزشك عمومي تنها مي تواند روزه هاي كوتاه را تحت نظر بگيرد. در صورتي كه تصميم داريد بيش از سه روز، روزه بگيريد بهتر است با پزشكان درمان طبيعي، متخصص تغذيه و يا كارشناس رژيم غذايي مشورت كنيد.
انجمن بين المللي پزشكان بهداشت يانگستون نيز كتابي در همين زمينه منتشر كرده است.

● هشدارها
- حتي اشخاص سالم نيز نبايد روزه بيش از سه روز را بدون نظر پزشك بگيرند.
- زنان باردار يا شيرده نبايد روزه بگيرند
- در صورت وجود سرطان پيشرفته، بيماري قند، زخم معده، كبد، كليه، قلب يا بيماري هاي ريوي در فرد، نبايد بدون نظر پزشك روزه گرفت.
- روزه به عنوان يك درمان براي بيماري هاي مزمن از قبيل بيماري هاي قلبي و صرع، حتماً بايد زير نظر پزشك صورت گيرد.
- در صورتي كه فرد، با نسخه و تجويز پزشك از دارو هاي اعصاب استفاده مي كند بدون نظر پزشك نبايد روزه بگيرد.
- شكستن روزه بسيار مهم است. خوردن بسيار زياد بلافاصله بعد از روزه، سيستم گوارش روزه دار را دچار اختلال كرده و موجب واكنش هاي ناراحت كننده خواهد شد. پزشك، بهترين كسي است كه روزه دار را در اين امر با توجه به نيازهايش ياري مي دهد.

دیدگاه ها

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.